Yaş önerisi: 5–8 yaş; bir yetişkinle birlikte okumaya uygun. Birlikte okuma: yaklaşık 8–10 dakika.
Ada, bahçe gününde tahta değirmenini herkese göstermek ister. Kanatlar dönmeyince üç arkadaş, bir kurdeleyle rüzgârın izini sürer.
Kırmızı boncuklu değirmen
Ada, tahta kutunun kapağını açınca önce kırmızı bir boncuk gördü. Boncuk, küçük bir değirmenin tepesindeydi. Dört kanadı, mavi kapısı, kapısının yanında da yalnızca karıncaların oturabileceği kadar küçük bir bankı vardı.
Değirmeni dedesi yapmıştı. Ada, bir önceki hafta kanatlarını boyamış; kurumasını beklerken de penceresine incecik bir perde çizmişti. Dedesinin yazdığı not hâlâ kutudaydı: “Bahçe gününde nasıl döndüğünü bana anlat.”
Bahçe günü bugün başlayacaktı. Komşular öğleden sonra ortak bahçede buluşacak, herkes yaptığı bir şeyi getirecekti. Ada’nın aklında yalnızca bir görüntü vardı: Masasının çevresinde arkadaşları, ortada da durmadan dönen değirmeni.
Değirmeni mutfak penceresinin önüne koydu. Perde kıpırdadı. Ada ellerini birbirine vurdu.
“İşte geliyor!”
Kanatlar hiç dönmedi.
Ada bekledi. Perde yeniden kıpırdadı. Kanatlardan biri azıcık yükseldi, sonra eski yerine indi. Sanki değirmen uyanmış da tekrar uyumaya karar vermişti.
İlk deneme, ilk soru
Bahçede Efe ile Lina onu bekliyordu. Efe’nin elinde bir kutu renkli tebeşir, Lina’nın cebinde ise kıvrıla kıvrıla duran kurdeleler vardı.
Ada değirmeni alçak taş duvarın üstüne yerleştirdi.
“Belki rüzgâr yetmiyordur,” dedi Efe. Yanaklarını şişirip üfledi.
Kanatlar döndü. Efe nefes alır almaz durdu.
“Sen bütün gün üfleyecek misin?” diye sordu Lina.
Efe gülmekten ikinci kez üfleyemedi. Ada ise gülümseyemedi. Değirmenin dönmesini o kadar çok istemişti ki arkadaşlarının gülüşleri bile o an kulağına uzak geldi.
“Dün dedemin balkonunda çalışıyordu,” dedi. “Burada neden çalışmıyor?”
Lina değirmenin arkasına geçti. “Dün orada nereye bakıyordu?”
Ada’nın buna cevabı yoktu. Değirmenin hangi yöne baktığına hiç dikkat etmemişti. Yalnızca dönen kanatları izlemişti.
Kutunun içinden notu aldı, arkasına kocaman bir soru işareti çizdi.
“Bunu bulalım,” dedi.
Rüzgârın görünmeyen yolu
Lina cebinden kısa bir kurdele çıkardı. Kurdeleyi parmaklarının arasında tutunca ucu bahçenin demir kapısına doğru uzandı. Duvara yaklaştırdığında ise aşağı sarktı.
Üç arkadaş kurdeleyle birkaç adım yürüdü. Elma ağacının yanında uç kıpırdadı. Çalının arkasında durdu. Açık kapının yakınında yeniden uzandı.
Efe, tebeşiriyle taşların üzerine bir ok çizmek istedi.
“Önce anneme soralım,” dedi Ada.
Annesi, ortak geçidi kapatmamaları ve bahçedeki bitkilere basmamaları koşuluyla yanlarındaki boş taşları kullanabileceklerini söyledi. Sonra küçük masayı açık alana taşıdı.
Lina kurdeleyi masanın yanında tuttu. Ada değirmenin ön yüzünü kurdelenin geldiği yöne çevirdi. Efe, ilk oku çizdi. Kırmızı boncuk hafifçe titredi; kanatlar bir tur attı.
“Oldu!” diye bağırdılar.
İkinci tur gelmedi.
Bu defa Ada değirmeni hemen başka yere götürmedi. Eğilip kanatların ortasına baktı. Bir kanat aşağı inerken aynı yerde takılıyor gibiydi.
“Yalnızca yerini değiştirdik,” dedi. “Şimdi de buna bakalım.”
Minicik bir aralık
Ada’nın annesi yanlarına oturdu. Ada, kanadın takıldığı yeri gösterdi. Annesi değirmeni eline alıp yavaşça inceledi.
“Boyarken kanatların arkasına da boya gelmiş olabilir mi?” diye sordu.
Ada hatırladı. Mavi boyayı biraz fazla sürmüş, sonra parmağıyla düzeltmişti. Kanatların birleştiği yerde kurumuş küçük bir boya damlası vardı.
Annesi değirmeni mutfağa götürdü. Çocuklar masada beklerken uygun bir araçla boya damlasını temizledi, kanatların rahatça hareket ettiğini kontrol etti. Ada onu alırken kırmızı boncuğa baktı.
“Bir şeyi bozmuş oldum mu?” diye sordu.
“Bir parça boya hareket etmesini zorlaştırmış,” dedi annesi. “Nerede takıldığını sen fark ettin.”
Ada’nın omuzları gevşedi. Değirmeni yeniden açık alandaki masaya koydu. Lina kurdeleyi kaldırdı. Efe, önceki okun yanına küçük bir değirmen çizdi.
Bir esinti geldi. Kanatlar döndü. Hem de bir turla kalmadı. Mavi kapının üstünden yumuşak bir tıkırtı yükseldi.
Ada kahkahasını tutamadı. Efe iki eliyle ağzını kapattı.
“Bakın, üflemiyorum!”
Üçü de bu kez birlikte güldü.
Rüzgârın biraz güçlendiği bir anda Efe, değirmeni kendisine doğru çevirdi. Kanatlar yavaşladı. Ada masanın öteki yanına yürüdü, kurdeleyi izleyip değirmeni yeniden çevirdi. Kanatlar hızlandı.
“Demek her tarafa aynı şekilde koyamıyoruz,” dedi Efe.
Lina, bulduklarını unutmamak için tebeşir kutusunun kapağını açtı. Efe taşın üstüne bir ok daha çizdi. Ada da notunun arkasına küçük bir kurdele resmi yaptı. Boya damlasını anlatmak için çizdiği yuvarlak ise kiraza benzedi.
“Değirmenin içinde kiraz yok,” dedi Efe.
Ada, yuvarlağın yanına minicik bir boya fırçası ekledi. “Şimdi daha iyi.”
Lina kutudan geniş bir kâğıt çıkardı. “Masana bir ad yazalım mı?”
Ada hemen, “Hiç durmayan değirmen!” dedi. Sonra kurdeleye baktı. Birkaç dakika önce rüzgâr kesilince kanatlar yine durmuştu.
“Yok, o doğru olmaz,” diye ekledi. “Rüzgârı dinleyen değirmen olsun.”
Lina harfleri özenle yazdı. Kâğıdı masanın önüne koydular. Altına herkes kendinden bir resim ekledi: Efe’nin oku, Lina’nın kurdelesi, Ada’nın kırmızı boncuğu.
Ada birkaç adım uzaklaşıp masaya baktı. Sabah yalnızca kendi değirmenini göstermek istiyordu. Şimdi masanın üstünde arkadaşlarının fark ettiği şeyler de vardı. Efe’nin oku olmadan yönü, Lina’nın kurdelesi olmadan esintiyi hatırlamak daha zor olacaktı.
Dönmeyen değirmenin başında
Öğleden sonra bahçeye minderler, küçük masalar ve kocaman bir örtü geldi. Bir komşu ördüğü çantayı, başka biri boyadığı saksıyı getirmişti. Ada değirmenin yanına dedesinin notunu koydu.
Küçük komşuları Deniz masaya ilk gelen oldu.
“Bunu görebilir miyim?”
Ada değirmeni ona doğru çevirdi. Tam o sırada rüzgâr dindi.
Deniz, hareketsiz kanatları bekledi. Ada’nın yanakları ısındı. Sabahki gibi “Neden dönmüyorsun?” demek geldi içinden. Sonra masanın kenarındaki kurdeleye baktı. Kurdele de kıpırdamıyordu.
“Şu anda rüzgâr dinleniyor,” dedi. “İstersen onun nereden geleceğini birlikte bulalım.”
Deniz kurdeleyi tuttu. Efe, yerdeki okları gösterdi. Lina, çalının arkasındaki durgun yeri anlattı. Biraz sonra iki çocuk daha masaya geldi. Hepsi, değirmene bakarken bahçedeki başka şeyleri de görmeye başladı.
Asmanın bir yaprağı sallandı. Çamaşır ipindeki boş mandal hafifçe döndü. Lina’nın alnına düşen saç teli yana kaydı.
“Geliyor olabilir,” diye fısıldadı Deniz.
Kurdele uzandı. Ada değirmeni biraz çevirdi. Kanatlar önce ağır, sonra daha düzenli dönmeye başladı. Kimse üflememişti. Kimse masayı sallamamıştı.
Deniz sevinçle zıpladı. Ardından, “Bir daha durursa yine bakabiliriz,” dedi.
Ada, masanın yanındaki bahçe bankının üstünde duran boş kutuyu fark etti. Kutuyu alıp masanın altına koydu. Bankta artık oturacak yer vardı. Deniz gülümsedi.
“Bekleyenler burada otursun.”
Oyun böyle başladı. Kurdeleyi tutan rüzgârı haber veriyor, masanın başındaki çocuk değirmenin yönünü değiştiriyor, diğerleri sırayla kanatları izliyordu. Esinti kesildiğinde herkes kendi bulduğu rüzgâr işaretini anlatıyordu.
Dedeye anlatılacaklar
Akşamüstü komşular toplanırken Ada yerdeki tebeşir çizgilerini annesiyle birlikte temizledi. Efe masayı silmek için bez getirdi. Lina, kurdeleyi gevşek bir halka yapıp değirmenin kutusuna bıraktı.
Ada, dedesinin notunun arkasını çevirdi. Soru işareti hâlâ oradaydı. Yanına üç küçük resim çizdi: Bir kurdele, bir boya damlası, bir de yön gösteren ok.
Eve çıkınca dedesini aradılar. Ada, “Çok güzel döndü!” diye başladı. Sonra durdu.
“Ama önce dönmedi. Hatta iki kere dönmedi. Sana hepsini anlatmam gerekiyor.”
Dedesi koltuğuna yerleşti. Ada, arkadaşlarının bulduklarını bir bir anlattı. Annesinin temizlediği boya damlasını, Deniz’in kurdeleyi nasıl tuttuğunu, esintiyi beklerken oynadıkları oyunu da unutmadı.
Telefon konuşması bitince değirmeni pencerenin önüne koydu. Dışarıda akşam serinliği vardı. Kanatlar bir süre döndü, sonra durdu.
Ada bu kez onları dürtmedi. Pencerenin yanına oturup kırmızı boncuğu izledi. Biraz sonra perde kıpırdadı. Ada’nın yüzünde, rüzgârdan hemen önce küçük bir gülümseme belirdi.
Birlikte okuyan yetişkine not
Masalı bölüm aralarında durarak okuyabilirsiniz. Ada’nın ilk denemede yaşadığı hayal kırıklığı ve yardım istemesi üzerine sohbet açabilirsiniz. Oyuncak onarımı sahnesinde aracı yetişkin kullanır; evdeki bir oyuncakla deneme yapacaksanız onarımı yetişkin üstlenmelidir.
Masaldan sonra konuşmak isterseniz
- Ada, değirmen dönmediğinde başka neler hissediyor olabilir?
- Sence kurdele olmasaydı arkadaşlar rüzgârı nasıl fark edebilirdi?
- Sen bir şeyi yaparken yardım istediğinde sonrasında ne değişmişti?
Bir sonraki masalınızı seçin
- Kaplumbağa Tori’nin Renkli Bahçesi — 4–7 yaş · yaklaşık 6–8 dk.
- Tavşan Mino’nun Sıra Bekleyen Salıncağı — 4–7 yaş · yaklaşık 6–8 dk.